زمان مطالعه: ۹ دقیقه
نگاهی به تفاوتهای فیلم The Odyssey نولان با اثر حماسی هومر
[حاوی اسپویلر از فیلم «ادیسه»]
وقتی تیزرهای فیلم «ادیسه» (The Odyssey) منتشر شدند، برخی از بینندگان از جمله «ایلان ماسک» آنچه میدیدند را باور نمیکردند. تفاوتهای فیلم «کریستفر نولان» با اثر حماسی و باستانی هومر خشم این گروه را برانگیخت اما تاریخدانانی مانند «تام هالند» بودند که از فیلم ستایش کردند و یادآور شدند که این شعر خیالی است و بخشهایی از آن در قرون گذشته به صورت شفاهی به نسلهای بعد منتقل شده.
«ادیسه» درباره ادیسیوس با بازی «مت دیمون» و سفر ۱۰ ساله او از تروا تا ایتاکا برای بازگشت به خانه پس از جنگ ده ساله تروا است. او در این مسیر به غولهای سیکلوپ و گروهی از سیرنها که سعی میکنند او را فریب دهند برخورد میکند. در این میان همسرش پنهلوپه با بازی «آن هاتاوی» خواستگارانی که تصور میکنند ادیسیوس مرده، از جمله آنتینوس با بازی «رابرت پتینسون» را پس میزند و پسرش تلماخوس با بازی «تام هالند» جستوجو برای یافتن پدر را آغاز میکند.
کارگردان برنده اسکار «اوپنهایمر» (Oppenheimer) نزدیک به دو دهه پیش تا مرز کارگردانی «تروا» (Troy) پیش رفته بود اما تصویر برخی از صحنههای «ادیسه» را ۲۰ سال در ذهن نگه داشت تا در فیلم سه ساعته «ادیسه» آنها را به واقعیت تبدیل کند.
جدا از لهجه مدرن بازیگران، اقتباس نولان از «ادیسه» تفاوتهای دیگری با منبع دارد که «ورایتی» آنها را گردآوری کرده و برگردان آن در ادامه میآید.
پنهلوپه و تلماخوس (Penelope & Telemachus)
یکی از تفاوتهای اساسی میان «ادیسه» نولان و شعر حماسی هومر رابطه میان همسر و پسر ادیسیوس است. در کتاب، تلماخوس مادرش را در چند مقطع سرزنش میکند و حتی از او میخواهد که به تالارش برگردد و بافندگی کفن را ادامه دهد: «سخنرانی کار مردان است، همه آنها، و بیشتر از همه کار من؛ زیرا در این خانه قدرت از آن من است.»
اما نولان این رفتارهای مردسالارانه را معکوس کرده و این پنهلوپه است که تلماخوس را به خاطر ناپختگی ملامت میکند و حتی میگوید اگر میتوانست سوختن خواستگارانش را تماشا میکرد.
سینون و آنتونیوس (Sinon & Antinous)
شخصیت سینون که یک سرباز خیانتکار یونانی و از خویشاوندان ادیسیوس است و اسب را وارد شهر تروا میکند، نه در «ایلیاد» و نه در «ادیسه» وجود ندارد بلکه شخصیتی در «انئید» ویرژیل است. نولان «الیوت پیج» را برای این نقش برگزیده و او را به یک چوپان ایتیکایی تبدیل کرده که جای آنتونیوس را در جنگ میگیرد. پس از جنگ وقتی ادیسیوس با سینون برخورد میکند، سرباز از او میخواهد که چیزی را به آنتونیوس بدهد تا ترسو بودنش را به او یادآوری کند.
هلن تروا و کلوتایمنِسترا (Helen of Troy & Clytemnestra)
هر دوی این شخصیتها نقشی جزئی در اثر هومر دارند اما نولان چند تغییر روی هلن و کلوتایمنِسترا اعمال کرده و آنها در فیلم نولان خواهران دوقلو نشان داده میشوند در حالی که در کتاب چنین نیست و آنها خواهران ناتنیاند. یکی از انتقادات مطرح شده علیه فیلم نولان انتخاب «لوپیتا نیونگو» آفریقایی تبار برای این دو نقش بود.
لایسترگونها (Laestrygonians)
تریلر «ادیسه» نولان این پرسش را در ذهن بیننده به وجود آورد که آیا غولهای شمشیر زن لایسترگون و نبرد آنها با ادیسیوس و یارانش در کتاب وجود داشتهاند یا نه. نولان در نمایش این غولهای آدمخوار آزادانه عمل کرده اما در داستان هومر، این شخصیتها شمار زیادی از یاران ادیسیوس را میخورند و ۱۱ کشتی از ۱۲ کشتی آنها ار نابود میکنند. در فیلم نولان لایسترگونها شوالیههایی مسلح نشان داده میشوند که یاران ادیسیوس را در جنگل به دام میاندازند و دو کشتی از سه کشتی آنان را از بین میبرند.
فاسیانیها و نیلوفر-خواران (Phaeacians & Lotus-Eaters)
نولان بخش مواجه ادیسیوس و یارانش با فاسیانیها که با کشتیهایشان شهرت دارند را در اقتباس سه ساعته خود از کتاب ۶۰۰ صفحهای هومر حذف کرده است. شاهدخت ناوسیکائا در این بخش از داستان ادیسیوس را نزد شاه آلکینوئوس و ملکه آرت میبرد که میپذیرند او را با کشتی به ایتاکا ببرند. گذر ادیسیوس و یارانش علاوه بر این به جزیره نیلوفر-خواران میرسد، جایی که سربازانش نیلوفر میخورند و تصمیم میگیرند همانجا بمانند اما ادیسیوس آنها را به کشتیهایشان برمیگرداند. این بخش هم در فیلم نولان وجود ندارد اما کالیپسو با بازی «شارلیز ترون» به ادیسیوس نیلوفر میدهد تا او بازگشت به خانه را فراموش کند.
سیکلوپها (Cyclops)
یکی از زیرکانهترین تمهیدات ادیسیوس در داستان هومر نحوه فرار او و یارانش از پولیفموس، پسر پوزئیدون است. ادیسیوس در ابتدا به سیکلوپها میگوید اسمش «هیچکس» است، تا وقتی آنها به او شراب میدهند و بعد کورش میکنند، و غول فریاد «هیچکس آزارم میدهد!» سر میدهد، همسایگانش نگران نشوند اما شوخی با واژه «هیچکس» در فیلم نولان وجود ندارد.
رابطه جنسی
ادیسیوس در داستانی که هومر روایت میکند شخصیتی با کشمکشهای درونی بسیار است و هفت سال در جزیره کالیپسو به رابطه جنسی با او تن میدهد. این مرد از سرسی میخواهد که یارانش را از طلسم کالیپسو برهاند اما نولان در عوض ادیسیوس را مردی وفادار نشان میدهد که در جزیره کالیپسو با خوردن نیلوفری که خاطرات را پاک میکند اسیر میشود و فقط وقتی خواهر سرسی را تهدید میکند ورق را برمیگرداند.
لهجه
تمامی شخصیتهای فیلم نولان لهجه آمریکایی دارند و بازیگران تلاش زیادی برای تغییر لحن خود نمیکنند. این ویژگی در مورد شخصیت آگاممنون با بازی «بنی سفدی» که فیلم رنج زیادی میبرد تا چهرهاش را نشان ندهد، منلائوس، شاه اسپارت با بازی «جان برنتال» که جمله همیشگی «بگذار روشنت کنم» را حتی در این فیلم هم تکرار میکند، محسوستر است.
خدایان
آتنا با بازی «زندیا» که گاهی به تصمیمات ادیسیوس لبخند میزند و گاهی سر میجنباند، هیدیز، خدای عالم مردگان، کالیپسو و سرسی همگی در فیلم «ادیسه» نولان دیده میشوند اما غیبت خدایان دیگر در این اثر حس میشود. این فیلم نه زئوس را نشان میدهد و نه پوزئیدون یا هرکول را و نه هرمس پیامرسان المپنشینان که نقشی کلیدی در داستان هومر دارد و ادیسیوس را با گیاهی جادویی از اسارت کالیپسو بیرون میآورد و از طلسم سرسی رها میکند.
تغییر ظاهر ادیسیوس
ادیسیوس در نیمه دوم «ادیسه» هومر وقت زیادی را صرف پرسه زدن در ایتاکا میکند، و با کمک آتنا خود را به شکل گدایی پیر درمیآورد تا به میان خواستگاران برود و بفهمد که چه کسی هنوز به او وفادار است. فیلم نولان از پیر نشان دادن ادیسیوس طفره میرود و به چهرهای تکیده و لباسی ساده بسنده میکند.
کمینگاه
در «ادیسه» هومر، خواستگاران پنهلوپه به سرکردگی آنتونیوس، تلماخوس را که در جستوجوی پدر عازم دریا میشود و در جزیره استریس منتظر حمله میماند به دام میاندازند. آتنا به تلماخوس درباره کمین بدخواهان هشدار میدهد و باعث میشود که او از چنگ خواستگاران بگریزد. فیلم نولان با این حال نشان میدهد که تلماخوس و مشاور معتمدش با بازی «رایان هرست» در معبد آپولو گرفتار میشوند. مشاور به قتل میرسد اما تلماخوس به لطف اقدام ادیسیوس که با لباس مبدل برای خواستگاران مزاحمت ایجاد میکند جان سالم به در میبرد. آنتونیوس در همین حین در ایتاکا میماند.
لائرتز (Laertes)
شخصیت دیگری که به کلی از این اقتباس حذف شده لائرتز، پدر ادیسیوس و شاه سابق ایتاکا است. لائرتز که زمانی جنگجویی دلاور بوده شخصیتی است که پنهلوپه برایش کفن میبافد اما هر شب بافتههایش را باز میکند تا خواستگارانش را فریب دهد. ملاقات ادیسیوس با لائرتز در یک مزرعه یکی از پراحساسترین صحنههای کتاب هومر است، هرچند پسر در ابتدا هویت خود را از پدر پنهان میکند.
کشتار خواستگاران
در فیلم «ادیسه» نولان، ادیسیوس پس از زه کردن کمان یک تنه با خواستگاران نبرد میکند و جراحتهای عمیق برمیدارد. تنها مساعدت تلماخوس کشتن ملانتیوس، کارگر خائن ایتاکایی و جلوگیری از مسلحسازی خواستگاران است. بسیاری از خواستگاران پس از مشاهده شجاعت ادیسیوس از نبرد دست میکشند و در برابر پادشاه زانو میزنند. اما نسخه هومر بسیار خشنتر است و اقدامات تلماخوس که در کنار پدرش میجنگد دلاورانهتر. این دو پس از کشتن تمامی رقبا زنان برده که با خواستگاران آمیزش کردهاند را مجبور میکنند زمین را از خونهای ریخته پاک کنند و بعد آنها را به دار میآویزند. مرگ ملانتیوس از همه هولناکتر است: او را ابتدا میبندند، سپس گوشها، بینی، دستها، پاها و آلت تناسلیاش را میبرند.
پایانبندی
فیلم نولان با صحنه در آغوش کشیده شدن ادیسیوس زخمی توسط پنهلوپه پس از نبرد با خواستگاران، پادشاهی تلماخوس و محو شدن ادیسیوس و پنهلوپه در افق در پی تبعید شدنشان به پایان میرسد. اما در «ادیسه» هومر، پنهلوپه خردمندانه ادیسیوس را میآزماید و از او درخواست میکند که تختشان را جابهجا کند. ادیسیوس پاسخ درست را میدهد و میگوید تخت آنها از درخت زیتون ساخته شده و امکان حرکت ندارد. سپس خانواده خواستگاران سلاخیشده خونخواهی میکنند و با ادیسیوس، تلماخوس و یارانش درگیر میشوند اما مداخله آتنا به جدل پایان میدهد.
دیدگاهها
مهمان
برای ارسال دیدگاه باید وارد شوید