زمان مطالعه: ۹ دقیقه
«دیوارکش» مستندی در باب سیاست و جنسیت
مراسم رونمایی از مستند «دیوارکش» (ایکسونامی۳) به کارگردانی محسن آقایی در عصر روز شنبه اول خردادماه در حوزه هنری ، به صحنه گفت و گوی صریح عوامل این مستند با منتقدان تند و تیزش تبدیل شد. اخبار سینمای ایران و جهان را از ۳۰نما دنبال کنید.
محسن آقایی کارگردان فیلم مستند «دیوارکش» در آغاز این رویداد که درست پس از نمایش فیلم صورت گرفت، در پاسخ به پرسشی در باب این که آیا ایده اثر که محوریت اصلی آن مبتنی بر استفاده از مفاهیم مرتبط با غرایز جنسی و مقوله حجاب در عرصههای سیاسی و انتخاباتی است، این گونه پاسخ داد: «ما در کلیت فیلم توضیح دادهایم که چه مفاهیمی را میخواهیم مطرح کنیم. شرایطی که موجب شده آن اتفاقی که باید بیفتد در عرصههای سیاسی و انتخاباتی نمیافتد. ما میخواستیم به سهم خود اعلام کنیم این استخوان نباید لای زخم بماند و باید درمان شود.»
محمدرضا دزفولی تهیه کننده فیلم نیز در تکمیل صحبتهای کارگردان اثر افزود: «قطعا هدف از برگزاری جلسه، تلاش گروه فیلمسازی برای دریافت انتقادات و نظرات شما عزیزان است که در فضای مجازی فعالیت بیشتری دارید. به همین خاطر تاکید میکنم که ما خوشحال میشویم نظرات مخاطبان را دریافت کنیم زیرا این اثری که مشاهده کردید نسخه نهایی نیست و ممکن است زمانی بالغ بر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تغییر و تفاوت داشته باشد. بنابراین نظر مخاطبان برای ما بسیار مهم است و اتفاقاً بر این اساس در این یک هفته تا آغاز اکران اصلاحاتی را انجام خواهیم داد. «دیوار کش» متعلق به اصلاحطلب و اصولگرا نیست.»
وی همچنین درباره مراحل تهیه و تولید مستند «دیوارکش» به عنوان سومین قسمت از مجموعه «ایکسونامی» خاطرنشان کرد: « پژوهش درباره این مستند بیش از ۱۰ ماه طول کشید، بر همین اساس ما کار را از بهمن ماه سال ۱۳۹۸ آغاز و فرآیند تولید را تا آبان ماه سال ۹۹ ادامه دادیم. آنچه در این مستند بیش از هر نکته دیگری برای ما مهم و اساسی بود توجه به برخی از رفتارهای انتخاباتی در آستانه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ادوار مختلف در سالهای پس از انقلاب اسلامی بود. به ویژه در یکی دو دهه اخیر که پارامترهایی چون «حجاب»، آزادیهای فردی و اجتماعی و آسیبشناسیهای مرتبط با آن موردتوجه کاندیداهای مختلف ریاست جمهوری در جناحهای مختلف سیاسی بوده و اصلاحطلب و اصولگرا هم ندارد، زیرا گرچه در ردیف مباحث عوامانهتری قرار دارد اما همیشه برای کاندیداها دربرگیرنده نتایجی بوده که بعضا تبدیل به مهمترین بحثها هم شده است. این آسیبشناسی هم فقط مختص به ایران نیست؛ بلکه در همه کشورها توسط کاندیداهای مختلف ریاست جمهوری مطرح و تبدیل به موضوع فراگیری شده است.»
دزفولی ادامه داد: «آنچه تلاش گروه اجرایی این مستند بود، بیان یکسری دغدغههایی است که در نزدیکی ایام انتخابات ریاست جمهوری میتواند مورد توجه مخاطبان قرار گیرد. به همین جهت نهایت تلاشمان را انجام دادهایم که فیلم در همین چند روز مانده به انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم در معرض دید مخاطبان قرار گیرد. ما میخواهیم این موضوع بسیار مهم را آسیبشناسی کنیم. در این زمینه هم واقعا بحث جناحی نداریم و امیدوارم به مدد نقد و نظر شما عزیزانی که اغلب در فضای مجازی فعالیت میکنید بتوانیم به نتایج ارزشمندی دست پیدا کنیم.»
در ادامه مراسم مجید تفرشی سندنگار و پژوهشگر تاریخ نیز که یکی از مصاحبه شوندگان مستند «دیوارکش» هم بود، در این نشست با بیان این مسئله که «توقع نداشته باشید که چون در فیلمتان بودم، از فیلم تعریف کنم» گفت: «سابقه آشنایی من با محمدرضا دزفولی متعلق به سالهای پیش در زمان تولید مستندی درباره مک فارلین است که اگرچه بارها در فضای مجازی باهم جلسات تند و تیزی را هم برگزار کردیم اما او را تهیهکنندهای میبینم که برخورد خوب و رفاقت آمیزی دارد که برای من جالب است. درباره مستند «دیوارکش» هم باید بگویم من اطلاعی از روند اکران و نمایش فیلم نداشتم و حتی تیزرهای آن را هم ندیدم. البته میدانم قسمتهایی از مصاحبه من در فیلم حذف شده اما این حذف به دلیل مسائل فنی بوده که بنده در جریان آن قرار گرفته بودم.»
وی ادامه داد: «ریتم فیلم به لحاظ ساختاری تند بود و در مستندسازی آثار این چنینی نکته مثبتی است که میتواند در مستند سازی ایران تبدیل به مسیر موفقیت آمیزی شود، حتی طرح بحث «تندروهای سابق و اصلاح طلبان امروز» هم نکته بسیار خوبی بود که کاملاً درست است و من هم در زمانی به آن پرداخته بودم. اما تصور میکنم این فیلم عزم جزمی است برای خراب کردن این دولت! از سوی دیگر نادیده گرفتن برخی تندرویهایی که در دهههای ۶۰ و ۷۰ وجود داشته و الان هم وجود دارند، نکته مغفولی است که به نظرم در این فیلم تعمدانه به آن پرداخته نشده است. به اعتقاد من شاکله فیلم «صرفهجویی در راستگویی» است که از بی بی سی یاد گرفته شده و در این فیلم هم ما مانند این رویکرد را میبینیم، بنایی برای تخریب هیچ شخصیت سیاسی نداشتیم»
این پژوهشگر و تاریخنگار در ادامه بیان کرد: «رویکرد تخریبی که در این فیلم دیده شده، جوری وانمود میکند که خاتمی و روحانی میخواستند آزادی بدهند و ندادند، اما در فیلم گفته نشده که چه کسانی باعث شدند این آزادیها نباشد. متأسفانه فیلم در مقطعی که به دولت احمدینژاد میپردازد، دفاع جانانهای از آن کرده و از ابزارهای تبلیغاتی خیلی ناشیانه استفاده میکند و اگر چه شعار پایانی فیلم در مذمت تخریب اخلاق است و از کاسبی سیاسی و مبارزه با آن حرف میزند، اما به مخاطب نشان میدهد که مشغول یارکشی سیاسی است. به نظر من این فیلم بهترین محصول برای گروههای براندازی است که جو ناامیدی را مانند شبکههایی چون «من و تو» ترویج میدهند. شاید این فیلم را باید شبکه «من و تو» میساخت!»
محسن آقایی کارگردان فیلم مستند «دیوارکش» نیز پس از صحبتهای تفرشی تصریح کرد: «فیلم شاید یک پروژه تبلیغاتی به نظر برسد اما ما باید چه میکردیم، که نکردیم؟ ما در این فیلم سراغ آقایان احمدینژاد و خاتمی هم رفتیم. حتی به شخصیتهای رده پایینتر هم سر زدیم، زورمان را هم زدیم و همین مقداری هم که در فیلم از شخصیتها میبینید، تمام دشت ما از پژوهشها بود. البته الان فکر میکنم اگر همین الان فیلم را دستمان بگیریم و برویم سراغ مصاحبه با اصلاح طلبان خیلیها راضی به مصاحبه میشوند. نکته مهمتر اینکه اصلا بنایی برای تخریب نبوده است. اصلا همین که به سراغ دکتر تفرشی هم برای مصاحبه رفتیم به جهت رعایت این بیطرفی بود. من واقعا تلاشم این بود تا این اتفاق نیفتد که بخواهیم از برخی تکنیکهای سیاسی مرتبط با حجاب و مقولات مشابه در تخریب افراد استفاده کنیم. آیا آدمهای تندرو گذشته تغییر کردند یا قدرت آنها را تغییر داد؟»
وی درباره دلایل نپرداختن به موضوع دیدار اسفندیار رحیم مشایی با هدیه تهرانی به عنوان یک رفتار سیاسی انتخاباتی در این فیلم مستند خاطرنشان کرد: «به من خرده گرفتند که چرا ماجرای مربوط به رحیم مشایی و هدیه تهرانی را در این فیلم نگذاشتی که باید بگویم: واقعاً به ذهنم نیامد و این دفاع از دولت وقت واقعاً نیست. من از شما عزیزان میپرسم آیا واقعا به شما چنین حسی دست داد؟ آقای دکتر تفرشی من متوجه عمق نفرت شما از احمدینژاد هستم اما شما مطمئن باشید که اصلا ما قصدی برای انتقال این حس به مخاطبان که طرفدار احمدینژاد هستیم، نداشتیم. به هر حال آنچه برای ما مهم بوده بحث استفاده کاندیداها از مواردی چون حجاب و آزادیهای مرتبط با آن در ایام انتخابات بوده است. ما هیچ قراردادی با هیچ فردی نداریم و از کسی هم چک دریافت نکردیم. مخاطبان فیلم من همان انسانهایی هستند که با ورود به ماجرای انتخابات بر روی ماجراهایی نظیر حجاب، ورود زنان به ورزشگاههای، موسیقی و کنسرت و موارد مشابه دیگر بیشتر از هر طیف دیگری تمرکز میکنند، وگرنه ما میدانیم جنس انتخاب بچههای حزباللهی جور دیگری است. مساله ما کسانی هستند که چنین مواردی که به آن اشاره کردم برایشان بسیار مهم است.»
این کارگردان در بخش دیگری از صحبتهای خود ادامه داد: «صحبت کلی ما در فیلم «دیوارکش» این است که آیا واقعا این آدمهای تندرو گذشته عوض شدند؟ پرسش دیگرم هم این است که من از کجا بفهمم که این تغییر زیاد آیا میل به کسب قدرت است یا چیز دیگر؟ اصلا حالا که تغییر کردید بیایید و به مردم بگویید: «من بودم». من مطمئنم اگر چنین رویهای باشد دیگر برخیها روی انتخابات سوار نمیشوند و کاسبی هم نمیکنند. ما منتقد این رویکرد و از همه مهمتر مساله فرهنگ هستیم و اساسا بر این باوریم شمایی که میگویید طرفدار آزادی هستید، اصلا چقدر زیربنای این آزادی را بنا کردید؟ و متاسفانه یک سری نکاتی که در این فیلم حسرت آن را میخوردم این بود که در این جنس سیاستورزی اصلیترین قربانی خانمها هستند.»
این نشست با پرسش و پاسخ حاضران در تالار ادامه پیدا کرد.
دیدگاهها
مهمان
برای ارسال دیدگاه باید وارد شوید