یادداشتی بر فیلم The Nun؛ سیرک در صومعه!
با وجود اینکه فیلم «احضار ۲» (The Conjuring 2) را اثری کاملاً متوسط میدانم و «آنابل: آفرینش» (Annabelle: Creation) را اصلاً دوست نداشتم، اما به واسطه دو نسخه نخست سری «احضار»، همواره احترام خاصی برای این مجموعه قائل بودهام، ولی فیلم «راهبه» (The Nun) آنقدر کلیشهای و ضعیف بود که با قاطعیت میگویم این ساخته نیو لاین سینما و برادران وارنر یکی از بدترین فیلمهایی است که طی سال جاری دیدهام!
فیلم «راهبه»، ما را به سال ۱۹۵۲ یعنی نقطهی ابتدایی شکلگیری سری «احضار» میبرد. فیلم شروع خوبی دارد، ما راهبهای را میبینیم که برای ناکام گذاشتن یک تاریکی مضمحل کننده با ماهیتی مخدوش، خود را در آغوش رعبانگیز مرگ رها میکند. در ادامه سفری کوتاه به واتیکان داریم و با ارتش دو نفره و دست و پا چلفتی داستان آشنا میشویم؛ یک پدر روحانی با گذشتهای نسبتا تاریک و دختری در ابتدای مسیر راهبه شدن. این دو نفر راهی رومانی میشوند تا با اهالی روستای نزدیک صومعهای که خواهر روحانی در آن خودکشی کرد، گفتوگو کنند و به بررسی اتفاقات غیرطبیعی روی داده بپردازند.
مشکل اصلی فیلم «راهبه» این است که اصلاً فیلمنامه و شخصیت ندارد! اولین بار که والاک در «احضار ۲» حضور یافت، شاهد شخصیتی مرموز و خوفناک بودیم که به سادگی توانست در ذهن مخاطبان تصویری هراسانگیز از خود باقی بگذارد. یکی از سوالات اصلی بینندگان «احضار ۲» از سازندگان گذشته والاک بود و برادران وارنر چندی بعد از اکران سومین قسمت از مجموعه «احضار» رسماً اعلام کرد که قصد دارد در فیلمی جداگانه به تمامی سوالات بینندگان در این خصوص پاسخ دهد. در ابتدای امر و حتی بعد از دیدن نخستین تریلر «راهبه» به موفقیت این اثر امیدوار بودم. کورین هاردی فرصت این را داشت تا با روایت یک قصه خوب در مورد راهبه عجیب و ترسناک حاضر در فیلمهای قبلی سری، تواناییهایش در سبک ترس را اثبات کند، اما هرگز چنین نشد. فیلم هیچ غافلگیری برای مخاطب ندارد و اتفاقات داستان آنقدر آبکی و ساده هستند که هرگز نگران شخصیتها نخواهید شد!
با تماشای نخستین تریلر فیلم «راهبه» و دیدن والاک در پشت سر خواهر آیرین بیشتر از محصول نهایی ترسیدیم! در چندین و چند صحنه ارواح خبیث حاضر در صومعه شخصیتهای فیلم را به چنگ میآورند، اما تقریباً آسیبی به آنها نمیرسانند و همین امر باعث میشود حتی از شخصیت والاک که در قسمتهای قبلی خیال مواجهه به او ترسی میشد و در جانمان میخزید، هراسی نداشته باشیم زیرا در «راهبه» هر اتفاقی که رخ بدهد مهم نیست، شخصیتهای اصلی سالم میمانند و به نظر شیطان قصه بیشتر قصد ترساندن و متنبه کردن شخصیتها را دارد تا کشتن آنها! متاسفانه علیرغم وعدههای سازندگان ما چیز خاصی از گذشته و ماهیت والاک نمیفهمیم. به شخصه انتظار داشتم در این اثر شاهد توضیحات مفصل و دندانگیری پیرامون این شخصیت باشیم ولی تقریباً چیز خاصی دستگیرمان نمیشود و شاید برای افرادی که هنوز «راهبه» را ندیدهاند غیرقابل قبول باشد، اما اگر به دنبال این هستید که با دیدن این فیلم به چرایی دشمنی والاک با انسانهای و چگونگی شکلگیری این شخصیت پی ببرید، «راهبه» اطلاعات خاصی در اختیارتان قرار نمیدهد. در ابتدا برای شخصیتهای اصلی داستان از صفت «دست و پا چلفتی» استفاده کردم به این خاطر که در اغلب فیلمهای ترسناک محبوب و تراز اول، معمولاً با شخصیتهایی مواجه هستیم که در محیط جستوجو میکنند، به دنبال نشانهها و سرنخهای ریز و درشت میروند و در نهایت شاهد تقابل نهایی آنها با شخصیت منفی داستان هستیم، ولی در «راهبه» چنین نیست و پدر برک، خواهر آیرین و فرنچی چند باری خیلی احمقانه در دام والاک یا نوچههای او گرفتار میشوند اما به لطفه فیلمنامه و قصه آبکی اثر به سرعت از مهلکه جان سالم به در میبرند و چقدر ماجرای نابود شدن والاک و بسته شدن دروازه جهنم خندهدار و ابلهانه است.
اوضاع فیلم در خلق صحنههای ترسناک آنقدر اسفناک بوده که حتی در خلق یک جامپ اسکر (ترس لحظهای) خوب هم ناتوان است و در پارهای از مواقع برای ترساندن مخاطب از کلیشهایترین فیلمهای سبک ترس هم ضعیفتر عمل میکند. تیم سازنده توانسته به وسیله سبک نورپردازی محیطهای رعبآوری خلق کند و این مورد یکی از معدود نکات مثبت فیلم است، اما موسیقی تکراری که از ابتدا تا انتهای فیلم میشنویم، شخصیتهای دست و پا چلفی و شیطان بیخاصیت حاضر در «راهبه» اصلاً و ابداً قصد ندارند از این محیط و اتمسفر مناسب برای ترساندن مخاطب استفاده کنند و به همین خاطر صومعه را به مانند ویترین مجللی میدانم که چیزی برای فروش ندارد.
الهامات و ویژگیهای فرابشری که خواهر آیرین دارد، من را به یاد ایگل ویژن در مجموعه بازی Assassin's Creed انداخت! در انتها باید بگویم نورپردازی و استفاده از معماری گوتیک تنها نکات مثبت این ساخته هاردی هستند. فیلم «راهبه» بدون شک ضعیفترین قسمت مجموعه فیلمهای احضار است و به راحتی شخصیت هراسانگیز والاک را نابود کرد! فیلمنامه و شخصیتهای فیلم تقریباً هیچ حرفی برای گفتن ندارند و این مشکل زمانی بیشتر به چشم میآید که فیلم هیچگاه نمیتواند موقعتی ترسناک خلق کند تا حداقل مخاطبش کمی بترسد و بر روی ایرادات قصه چشم ببندد. اگر طی ماههای اخیر منتظر دیدن «راهبه» بودهاید، هرچقدر هم که فتیله انتظارات و توقعاتتان را پایین بکشید، باز هم ناامید خواهید شد در نتیجه اگر از طرفداران مجموعه فیلمهای احضار نیستید با خیالی آسوده از دیدن این فیلم صرف نظر کنید.
نمره نهایی: 1.5 از 10
منتقد: محمدسعید خزایی